zadra-na-www

MATRONATY

Gender studies w Europie Środkowej

Zagrzeb - Women's studies

Centar za Ženske Studije powstał w lutym 1995 roku z inicjatywy kilkunastu kobiet: naukowczyń, artystek, feministek. Jego założycielki chciały wypracować inny styl edukacji: bez hierarchii, bez dystansu między wykładowcą a studentkami. Stąd małe grupy, aktywne dyskusje, brak wyraźnego podziału na wszechwiedzącego wykładowcę i jego słuchaczki.

Od samego początku było jasne, że nie będą to gender studies, lecz studia kobiece - women's studies. Była to wspólna decyzja założycielek, podtrzymana potem przez studentki, dla których duże znaczenie ma to, że o sprawach dotyczących kobiet rozmawiają w gronie kobiecym. 

Założycielki women's studies nagłaśniały je poprzez płatne ogłoszenia w mediach i na plakatach, które rozwieszały w mieście i na uniwersytecie. Na jednym roku studiuje teraz 35-40 studentek. Z oferty kilkunastu seminariów wybierają 4 obowiązkowe. Zajęcia odbywają się w przestronnym pokoju w zagrzebskim Centrum Studiów Kobiecych w poniedziałki i środy. Czwartek to dzień otwartych wykładów. Centar za Ženske Studije pomaga też studentom, którzy chcą pisać prace seminaryjne czy magisterskie na tematy związane z kobietami, ale nie znajdują w bibliotece uniwersyteckiej potrzebnych książek.

Tematy niektórych seminariów: "Kobiety i filozofia", "Zdrowie kobiet", "Powrót kobiecego głosu w literaturze i w teatrze" "Gender i genre", "Kobiety i ekonomia transformacji", "Ekofeminizm", "Przyjemność, seksualność i władza", "Taniec jako mowa kobiet". 

Women's studies w Zagrzebiu nie są uznawane przez chorwackie Ministerstwo Edukacji. Jego założycielki już od dwóch lat negocjują z Ministerstwem warunki uznania ich zajęć za integralną część edukacji uniwersyteckiej. Komisja do spraw równego statusu, która istnieje przy parlamencie chorwackim, najpierw ignorowała ich starania, a potem zapowiedziała jednak sfinansowanie kilkunastu wykładów. Wykłady te odbywają się np. na wydziale filozoficznym Uniwersytetu w Rijece - temat jednego z nich to po prostu "Co to są women's studies?" Przychodzi na nie czasem 5, a czasem 30 osób. 

Centar za Ženske Studije ma swoje własne pismo, w którym studentki mogą publikować swoje teksty. Nazywa się "Treča" - co po chorwacku oznacza "trzecią drogę" lub "złoty środek".

Gender studies w Pradze

Gender studies w Pradze działają jako organizacja pozarządowa. Założono ją w roku 1991. Cele to edukacja, badania i rozpowszechnianie informacji na tematy związane z gender studies, kobietami, feminizmem i kwestią równego statusu kobiet i mężczyzn. W Centrum można skorzystać z biblioteki, która wypożycza książki czeskie, a także w językach obcych. Regularnie aktualizowana jest baza danych na temat działalności organziacji kobiecych i innych nie nastawionych na profit.

Najważniejszą częścią pracy Centrum Gender Studies jest edukacja. Centrum zaprasza wszystkich zainteresowanych na Otwarte Wtorki w bibliotece - jest to program wykładów i seminariów na tematy związane z płcią kulturową i feminizmem. Od początku lat 90. Centrum przedstawia tematykę gender na uniwersytetach czeskich. Sukcesem jest utworzenie w 1998 roku pierwszego Centrum Gender Studies na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Karola w Pradze. Trwa właśnie drugi semestr tych studiów. Tematy seminariów to m.in.: "Czytanie Julii Kristevej", "Gender i rynek pracy", "Gender, rodzina i kwestie społeczne", "Kobiety w historii Czech i Europy w XIX wieku". Studenci czytają też współczesną literaturę feministyczną i dyskutują na liście mailingowej. Mimo, że ten wydział jest częścią uniwersytetu, jego organizację i finansowanie zapewnia organizacja Centrum Gender Studies.

Gender Studies na Uniwersytecie Środkowoeuropejskim w Budapeszcie

W Budapeszcie gender można studiować od 1994 roku. Zadanie gender studies to upowszechnianie wiedzy na temat problematyki płci w kontekście kulturowym. W ramach studiów prowadzone są studia magisterskie (w ciągu 10 miesięcy oraz po zaliczeniu dwóch sesji egzaminacyjnych uzyskuje się stopień Master of Arts w Gender Studies), a także doktoranckie (zarówno dla studentów CEU, jak i dla doktorantów z wszelkich instytucji naukowych regionu). W roku akademickim 1998/99 wykłady i zajęcia prowadzili m.in. Betty Friedan, Juliet Mitchell, Joan Scott.

Tematy zajęć w pierwszym semestrze tego rkou: "Kobiecość, kreatywność, bunt: sztuka i zmiany w twórczości J. Kristevej", "Gender a wątki etniczne w literaturach i sztuce filmie Europy Środkowej i Wschodniej", "Nacjonalizm, feminizm a relacje płciowe".

Informacje: http://www.ceu.hu

Co roku latem Central European University w Budapeszcie organizuje szkoły letnie, gdzie wśród różnych propozycji można też znaleźć Gender Studies. Szkoły te przeznaczone są przede wszystkim dla nauczycieli akademickich oraz osób działających w różnych organizacjach z krajów Europy Centralnej, Wschodniej oraz byłych republik Związku Radzieckiego. Uniwersytet Środkowo-Europejski prowadzi także studia dzienne, dyplomowe oraz podyplomowe na kierunku gender studies. Dobrym rozwiązaniem może być tutaj na przykład uzyskanie semestralnego lub rocznego stypendium.

Temat letniej szkoły w roku 1998 brzmiał: "The Gender of Politics: Another Look at Women, Family and the State". Dyrektorką kursu była prof. Joanna Regulska, a wśród wykładowczyń oprócz niej znalazły się między innymi Jacqueline Heinen, Julie Mostov, prof. Małgorzata Fuszara oraz prof. Eleonora Zielińska. W programie, który podzielono na cztery kursy, po dwa każdego tygodnia, znalazły się takie zagadnienia, jak feministyczne dyskursy polityczne, zagadnienia państwa i wartości rodzinnych oraz zagadnienia prawne. Dyskusje koncentrowały się więc na myśli feministycznej dotyczącej państwa, rodziny i praw kobiet. 

Podczas seminariów rozważałyśmy ogromne kulturowe różnice pomiędzy krajami byłego bloku wschodniego, jeśli chodzi o równouprawnienie, prawa kobiet oraz świadomość feministyczną. Z dyskusji tych wynikało, że im biedniejszy kraj (np. Albania), tym rzadziej są przestrzegane prawa kobiet, a zarazem brakuje też feministycznych organizacji. Jeśli chodzi o Polskę, to wynikało z tych dyskusji, że mimo restrykcyjnych praw - takich, jak ustawa antyaborcyjna - mamy tu do czynienia ze stosunkowo dużą świadomością feministyczną i prężnie działającymi organizacjami. Zastanawiałyśmy się nad szczegółowymi, prawnymi rozwiązaniami, które mogłyby sytuację kobiet poprawić. Pojawiła się potrzeba rozważań feministycznych na temat uwarunkowań sytuacji kobiet w tych krajach i egzekwowania konkretnych prawnych zapisów przeciw dyskryminacji kobiet. 

Dyskusjom sprzyjała dobra atmosfera i zachęta ze strony wykładowczyń. Miałyśmy możliwość swobodnego wypowiadania się, wiele z nas publicznie wypowiadało się po raz pierwszy. Był to zarazem rodzaj treningu publicznych dyskusji, bardzo dla kobiet ważny, bo przeważnie dzieje się tak, że zwlekamy z zabraniem głosu, najczęściej pozwalamy wypowiedzieć się najpierw mężczyznom, a naszych własnych interesów, zwłaszcza w dyskusjach politycznych, nie uznajemy za pierwszoplanowe. 

Te rozmowy ogromnie nas do siebie zbliżyły.

 

fio

© 2022. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Projekt: Olison's Project - usługi graficzne. Wykonanie: zecernia.net - strony www